websitesifirsati.com

AKARYAKIT SEKTÖRÜ VERGİ VE MALİ HUKUK SORUNLARI KİTABIMIZ

YMM Ali ÇAKMAKCI'nın "Akaryakıt Sektörüne İlişkin Vergi Ve Mali Hukuk Konuları" isimli kitabı Seçkin Yayınevi tarafından yayımlanmıştır.

Bilgilerinize Sunarız.

http://www.seckin.com.tr/kitap/554918647

 

YÖNETİCİ ÖZETİ

Akaryakıt, niteliği gereği ticari ve özel hayatın vazgeçilmez unsurlarından birisi olarak hayatımızda yer edinmiştir. Dünya genelinde sınırlı olduğu düşünüldüğünde önem ve değerinin daha iyi anlaşılacağı aşikârdır. Bu kadar kritik öneme sahip bir sektörün özel bir kanuna ve düzenlemeye ihtiyaç duyduğu ise yadsınamaz bir gerçektir.  

Gerçekten de 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanununun 2003 yılında yürürlüğe girmesi neticesinde sektörde çok önemli değişikliklerin yaşandığını söylemek gerekmektedir. 5015 sayılı Kanun, yurt içi ve yurt dışı kaynaklardan temin olunan petrolün doğrudan veya işlenerek güvenli ve ekonomik olarak rekabet ortamı içerisinde kullanıcılara sunumuna ilişkin piyasa faaliyetlerinin şeffaf, eşitlikçi ve istikrarlı biçimde sürdürülmesi için yönlendirme, gözetim ve denetim faaliyetlerinin düzenlenmesini sağlamak için ihdas edilmiştir. Bu kapsamda, EPDK tarafından, 5015 sayılı Kanun çerçevesinde çıkarılan Yönetmelikler ve alınan Kurul Kararları sektörün sağlıklı bir rekabet ortamına kavuşmasında önemli birer değişken olarak karşımıza çıkmaktadır. Akaryakıt sektöründeki rekabet durumu sistematik bir şekilde ele alındığında; fiyat mekanizması, sektöre giriş engelleri, tedarik çeşitliliği ve kolaylığı, sektörün kendi içerisindeki rekabet ve sektördeki alıcıların durumu rekabetin temel belirleyicileri olarak öne çıkmaktadır.

Mezkur Kanunla birlikte 2005 yılından itibaren otomatik fiyatlandırma sistemi terk edilmiş ve serbest piyasa düzenine geçilmiştir. Keza, rekabetçi piyasaların temel gereksinimi olan sektöre giriş engellerinin kaldırılması konusunda da önemli adımlar atılmıştır. 5015 sayılı Kanun öncesi dönemde akaryakıt dağıtıcısı olabilmek için belirli sayıda bayiye ulaşma ve depo şartı bulunurken, Kanun ile Kurum tarafından lisansların hizmet ve teşebbüsün sürdürülebilirliği dikkate alınarak bayi sayısı, depolama kapasitesi (işletme stok kapasitesi hariç) konularında sayısal büyüklüklerle sınırlama yapılamayacağı belirtilmiştir.

Kanunda piyasaya giriş ve çıkışlar objektif kriterlere bağlanmış ve hızlandırılmıştır. Bununla birlikte, rafinericiler ve doğal tekel niteliğinde olan depolama ve iletim lisansı sahipleri haricinde piyasadan çıkışı kısıtlayan herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır. Rekabetçi bir piyasa yapısı için gerekli olan kurallar net olarak ortaya koyulmuş ve kuralların takibi etkin bir şekilde yapılarak, piyasanın düzeni için gerekli kurallara uymayanlara çeşitli yaptırımlar getirilmiştir. Piyasa faaliyetlerinin rekabeti engelleme, bozma ve kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran veya doğurabilecek nitelikte olması durumunda EPDK’ya taban ve/veya tavan fiyat tespit yetkisi tanınmıştır. Tedarik kaynaklarının çeşitlendirilmesi amacıyla dağıtıcılar arası akaryakıt dağıtımına da izin verilebilmektedir. Bununla birlikte, akaryakıt ve türevlerinin teknik özelliklerinin AB ile uyumlaştırılması ve düzenli olarak takibinin yapılması için de ikincil düzenlemeler yapılmıştır.

Buna karşın, Rekabet Kurulu’nun intifa hakları konusunda Danıştay kararlarına istinaden içtihat değişikliğine giderek bayilik sözleşmelerini 5 yıl ile sınırlandırması ise sektördeki oyunun kurallarının yeniden tanımlanmasına neden olmuştur. Gerekçeleri ve sonuçları itibariyle değerlendirildiğinde gerçekten alınan bu karar sektörde çok önemli sonuçlar doğurmuştur.

Akaryakıt sektörünün yapısı gereği birçok mali hukuk sorunuyla karşılaştığını ifade etmek gerekir. Bu çalışmada öncelikle sektörün meri mevzuat konusunda bazı özel durumları açıklığa kavuşturularak, sektördeki oyuncular ve yapısı hakkında kısa bir bilgi verilecektir.

Çalışmanın sonraki bölümlerinde ise ÖTVK, KDVK, VUK, KVK, GVK, Damga Vergisi Kanunu, Gümrük Kanunu, Rekabet Kanunu ile Tebliğ, Yönetmelik, Kurul Kararları gibi üçüncül düzenlemelerle birlikte, sektöre ilişkin olduğu düşünülen bazı kanunlar nedeniyle özel durumlara ilişkin açıklamalara da yer verilecektir. Fakat, hali hazırda çalışmaları devam eden yeni Kanun düzenlemesinin de yasalaştığı takdirde dikkate alınması gerektiği hususunun da unutulmaması gerekmektedir.

Kitabın son bölümünde ise sektörün genel durumuna ilişkin çeşitli değerlendirmelerde bulunulacak, ayrıca mevcut ve sektöre yeni girecek olan yabancı yatırımcıları da dikkate alarak ülkemizdeki teşvik sistemine ilişkin olarak kısa bir çalışmayı sizlerle paylaşacağız.

Kitapta sektörün karşılaşabileceği önemli sayılabilecek mali hukuk konularına ve teknik hususlara yer verilmekle birlikte, farklı bir çalışma konusu olması nedeniyle sektörün iktisadi yapısına bu çalışmada çok değinilmeyecektir.

Sektöre ve uygulayıcılara katkı sağlaması ümidiyle, bilgi ve deneyimlerimizi aktardığımız bu çalışmayı saygılarımla takdirlerinize sunarım.

Ali ÇAKMAKCI

E. Hesap Uzmanı,

YMM (2014), Bağımsız Denetçi, Genel Mdr. Yrd.

2013/Mart.

ÖNSÖZ

Akaryakıt sektörü yalnızca enerji sektöründe değil, Türkiye ekonomisinde de önemli bir yapıya sahiptir. Akaryakıt piyasası enerji sektörünün içinde en serbest, liberal ve rekabet gücü yüksek olan bir yapıdır.

Hükümetimiz döneminde çıkardığımız Petrol Piyasası Kanunu ve LPG Piyasası Kanunu’yla her iki sektörümüz de serbest piyasa dönemine geçiş yapmıştır. Attığımız bu adımlarla akaryakıt sektörümüz diğer ülkelere de kıyasla ürün ve hizmet kalitesi bakımından üst sıralarda yerini aldı. Hedeflediğimiz tam rekabetçi ve serbest bir piyasa yapısının sonuçlarını bu anlamda almaya başladık. Sektörün sahip olduğu bir kısım sorunları da gerek üzerinde çalıştığımız, gerekse hali hazırda yaptığımız yasal düzenlemelerle gidermeye başladık. Bu çalışmalarımızın sonucunda kayıt dışı unsurların tamamen azaldığı, daha şeffaf bir piyasa yapısına sektör kavuşmuş olacak. Türkiye’ye durmaksızın hizmet veren sektörün sağlıklı ve kurallı gelişiminin devamı için biz hükümet olarak çalışmalarımıza devam edeceğiz.

“Akaryakıt Sektörüne İlişkin Vergi, Muhasebe ve Hukuk Uygulamaları” kitabı piyasayı tüm yönleriyle incelemek için önemli bir argüman olacaktır. Kitabın, piyasaya ilişkin uygulamalar hakkında doğru bilgi ve fikir edinmek açısından önemli bir kaynak olacağına inanıyorum. Bu önemli kaynağın enerji sektörümüze ve piyasaya hayırlı olmasını diliyorum.

 

 

                                                                                     Taner Yıldız

                                                                  Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı

ÖNSÖZ

 

Ekonomik kalkınmanın ve gelişmenin en temel enerji girdisi akaryakıttır ve bu kaynağa hem dünyada, hem Türkiye’de her geçen gün daha fazla gereksinim duyulmaktadır.

 

Günümüz dünyasında ekonomi ve siyasette tartışılmaz bir öneme sahip olan akaryakıtın kullanım alanının yaygınlığı bu ürüne bağımlılığı arttırmış ve sonuçta stratejik bir konuma ulaşmıştır.

 

Üretici ve tüketici ülkeler bu stratejik önemi kısa sürede kavramış ve dünyada ekonomik kalkınma ve büyüme akaryakıta dayalı hale gelmiştir.

 

Nüfusun artması ve teknolojinin gelişimi ile birlikte enerji tüketiminin de artışı, akaryakıt sektöründe yaşanan gelişme ve değişimlerin yakından izlenmesini gerekli hale getirmektedir.

 

Türkiye akaryakıt sektörü de son yıllarda hızlı bir gelişme göstermektedir. Siyasi ve ekonomik istikrar beraberinde büyümeyi getirmiş ve sektörde hem ciro ve ürün çeşidi, hem de rekabet artmıştır.

 

Öte yandan yatırım ortamındaki iyileşmenin de etkisiyle yabancı firmaların yatırım ve ticaret amacıyla pazara girmesi de sektörü büyütmüştür.

 

Canlı ve dinamik bir sektör olan akaryakıt piyasası, ürettiği yüksek vergi gelirleriyle kamu idaresi için de büyük önem arz etmektedir.

 

Dolayısıyla, hem özel sektör hem de kamu idaresi akaryakıt sektörünü yakından takip etmek zorundadır.

 

Sayın Ali Çakmakcı bu kitabıyla sektörün vergisel ve hukuki yapısını bütüncül bir yaklaşımla ele almaktadır. Bu sayede sektörün yapısal durumunu en kapsayıcı yönleriyle sunmaktadır.

 

Sektörümüz ve ülkemiz için bu güzel eseri meydana getiren E. Hesap Uzmanı Sayın Ali Çakmakcı’yı yürekten kutluyorum. Hem özel sektörümüzün, hem de kamu idaremizin bu kapsamlı çalışmadan en iyi şekilde faydalanmasını diliyorum.

M. Rifat HİSARCIKLIOĞLU

TOBB Başkanı

ÖNSÖZ

Ülkemizde akaryakıt sektöründe yaşanan gelişmeler değerlendirildiğinde piyasa düzeni ve işleyişi için son derece önemli bir yapısal dönüşüme ihtiyaç duyulduğu aşikardır. Bahsi geçen dönüşüm tam anlamıyla olmasa da, bir nebze 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu ile giderilmeye çalışılmıştır. Mezkur Kanun sektördeki rekabet olgusu üzerinde olumlu katkı sağlamış olsa da, halen katı rekabet koşullarının ve pazar paylarındaki önemli düzeylerdeki sapmaların varlığı görülmektedir.

Adı geçen sektörün, ülkenin her tarafında istihdam sağlama imkânı sunarken; yatırım teşviklerinden yaralanamadıklarına ve çeşitli finansal sorunlarla yüzleştiklerine tanık olmaktayız. Özellikle akaryakıtın ithalinde önemli düzeylerde KDV ve ÖTV alınması, fakat bunun bayilerden tahsilatının aylar sonra gerçekleşmesi sektörde nakit giriş ve çıkışları üzerinde senkronizasyon (uyum) sorunu yaratmaktadır. Ayrıca, sektör ürünleri üzerindeki ortalama %50-%60 düzeylerine varan vergi yükü, dolaysız nitelikteki vergiler nedeniyle gelir dağılımının bozulmasındaki en önemli etken olarak gözümüze çarpmaktadır.

Bir başka yadsınamaz gerçek ise, neredeyse akaryakıtın %90’nı ithal eden bir ülke olarak önemli cari açık problemleri ile karşı karşıya kalmamızdır. Bu noktada, Devletin alacağı önlemlerle özellikle yenilenebilir enerji kaynakları üzerine yoğunlaşmasının ve alternatif enerji üretimine imkân tanıyan tasarruflar içerisine girmesinin gerektiğini düşünüyoruz. Bu durumun cari açık olgusuna da olumlu katkı yapacağını ifade edebiliriz.

Akaryakıt sektörü oldukça geniş kitleye hitap eden bir sektör olması nedeniyle birçok mali sorunu da bünyesinde barındırmaktadır. Özellikle, vergi hukuku tabanlı hususlar üzerinde önemle durulması gereken konular olarak gözükmekle birlikte, diğer meri mevzuat hükümleri açısından da birçok özel durumla karşılaşılabildiği anlaşılmaktadır. Esas itibariyle bugüne kadar sektörün hukuki açıdan yeterli ölçüde gelişmesini tamamlayamadığı ve girişimcilerin birçok hukuki sorunla da karşılaştıkları gözlemlenmektedir. Bu durum, yasal düzenlemelerin gözden geçirilerek sektörün işleyişine olumlu katkılar yapacak şekilde yeniden revize edilmesini gerektirebilir.

Bu sorunların çözümüne yardımcı olacağını umduğumuz bu değerli kaynak niteliğindeki çalışmada tecrübe ve bilgi birikimlerini bizlere aktaran E. Hesap Uzmanı Ali ÇAKMAKCI’yı tebrik ediyor, mesleki hayatında başarılarının devamını diliyorum.

 

                       İsmet SEZGİN

                                                              Maliye E. Bakanı, TBMM E. Başkanı

 

 

Duyurular

  • Bizi Takip Edin:
Copyright © OCAK 2016 - Tüm hakları TaxAuditingymm.com'a aittir...